tez dosztukuje. Poki nie doszlo do wnetrza zeba (nie wiem, miazga to sie
nazywa?) to sztukuja. A potem tez sztukuja, tylko po uprzednim usmierceni
u
zeba.

No tak, ale o ile plomba kosztuje max 200, to koronka porcelanowa jakieś 60
0 zł (ceny z Wrocławia).
Już nie mówiąc o implantach :)). Ząb się może zepsuć i być nie do odratowan
ia i czasem nawet za późno na leczenie kanałowe. Teraz jestem mądra po szko
dzie i dentystę odwiedzam regularnie, ale wcześniej różnie bywało - na zasa
dzie "kiedyś się załatwi".

P.S. Sorry za zawijanie, ale to nie mój komputer i nic w nim nie można tyka
ć. I tak do poniedziałku.

Witam,

Szukam kliniki dentystycznej we Wrocławiu która robi profesjonalnie ale i
w miare tani implanty (ząbki ;)

Czy znasz forum o implantach na gazecie?
http://forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=48945
interesująca propozycja
http://implamed.pl/index.php?topic=implprizes&lang=pl
Spr. obecne ceny w Poliklinice w Karwinie-Mizerowie,
http://cieszyn.naszemiasto.pl/wydarzenia/536257.html
Wprowadzenie w temat i kilka adresów
http://www.lekarze-online.tv/stomatologia/zabiegi/implanty-zebowe
nara

Czy wiecie jakie prywatne kliniki we Wrocku i mniej wiecej w jakiej cenie
robia rekonstrukcje wiezadel krzyzowych?

Jesli chcesz robic prywatnie to najlepszym we Wroclawiu specjalista od kolan
(i jednym z najlepszych w Polsce) jest Tomasz Andrzejewski + rehabilitacja u
Czamary. Zestaw taki oznacza powrot do calkowitej sprawnosci. Niestety mialem
okazje sie o tym przekonac, zabieg robilem na NFZ (placilem za implanty 2500
zl). Z tego co sie orientuje leczenie prywatne to koszt rzedu: 3500 -
artroskopia, 7500 rekonstrukcja wiezadel (ale glowy nie dam). Rehabilitacja to
60 pln dziennie ze 3 razy w tygodniu przez pol roku :/ ja u Czamary bylem 3
miesiace, ale jak kogos stac to polecam jak najdluzej. W kazdym razie tylko
Andrzejewski, on naprawia sportowcow i jest naprawde swietnym specjalista od
wiezadel! Polecam z cala odpowiedzialnoscia. Ja leczylem sie w Euromedicare
(35-66-400) na Pilczyckiej, ale na wizyte mozesz umowic sie takze w przychodni
na Dlugosza 4 (Multimedica 325-34-46).

pozdrawiam i zycze szybkiego powrotu do zdrowia!
Mariusz

Stało się, jestem zmuszony pomyśleć o trzecich zębach - implanty:-(Googlowałem, szukając zwłaszcza wypowiedzi byłych pacjentów lecz niewieleznalazłem. Może ktoś miał do czynienia w ostatnim okresie z zabiegiem ipodzieli się doświadczeniem ( jakość, cena, gabinet itd.). Będę wdzięczny też za linki.Chce po prostu uniknąć pseudo....Jak zaznaczyłem w temacie - najlepiej Wrocław.Pozdr.

ŁOŁ !!! Co za sugestywna reklama Dolnośląskiego Centrum Implantologicznego. A to Centrum i dr Kalmuk to chyba od niedawna zajmują się implantami bo zadnych informacji ani w Internecie ani też w PKT nie znalazłem. Zazwyczaj "naganiacze" jak kogoś polecają to podają adres i numer telefonu, który ot tak sobie zawsze pamiętają
Jeśli chodzi o implanty to jedno jest pewne (a jest to opinia ludzi z tego forum), ze lekarzy amatorów to raczej należy unikać, bez wzgledu na to jakie mają certyfikaty i gdzie zdali egzaminy.

Wracając teraz do tematyki pierwszego listu to muszę się przyznać, że w przeciągu ostatnich 6 lat "zaliczylem" we Wrocławiu tylko dwie przychodnie. Są to Interdent i Estetica. O Interdencie nie bedę sie rozpisywał bo to dawno bylo i pewnie od tej pory moze się coś tam zmienilo. Jednak Interdent w porównaniu z Esteticą wypada bardzo zle ze wzgledu na olewcze podejście do pacjenta i przecietną jakość prac. Natomiast w Estetice minusem są zbyt wygorowane ceny w porównaniu do jakości usług, naciągactwo (a moze to jest dbałość o pacjenta ) oraz pewien niedowład organizacyjny objawiający sie tym, ze niektórzy lekarze sa "zagonieni" lub mają jakieś inne problemy a z tego powodu wizyty sie opóźniają lub są przekładane na inne terminy.
Jesli chodzi o implantologa w Estetice to nie moge powiedziec zlego slowa. Co prawda facet pracuje w malo znanym systemie IDI (?!) jednak jak dla mnie jest swietnym fachowcem. Swego czasu jak czytalem tu na forum o problemach jakie ludzie mieli po zabiegach implantacji u innych "specjalistów" pracujących w topowych systemach, to nie moglem uwierzyć, ze u mnie przebiegło to tak bezproblemowo. Miałem zabieg z podnoszeniem dna zatoki. Na drugi dzien po zabiegu nic mnie nie bolalo a opuchlizna byla minimalna i po trzech dniach zeszla. Jak dla mnie to rewelacja

Reasumując tak na 100% to nie mogę polecić Estetici. Zdaję sobie sprawe, ze na rynku działa cała masa innych gabinetów, które są o wiele gorsze czy wręcz koszmarne w porównaniu z Esteticą, jednak Estetice brakuje jeszcze sporo by stać sie naprawde godnym polecenia.

Szukam ludzi ,ktorzy maja wszczepione implanty,i moga mi cos wiecej na ten
temat powiedziec i doradzic.Interesuje mnie przede wszystkim :
kliniki w okolicy Wroclawia ,ceny , czas oczekiwania i wykonywane metody .
email:sunarisona@web.de
Dzieki Marcin

CASTLE PARTY

Zamek w Bolkowie oraz kluby

piątek 25.07.08

start 18.00

były kościół ewangelicki

PERSEPHONE

zamek Bolków

Off Night :

THE MOON & THE NIGHTSPIRIT
SIEBEN

Industrial Night (w nowym klubie Arkadia) wystąpią:

experimental electronic/idm/ambient/power noise/industrial - live acts :

Elektro Jugend Kollektiv (gb/pl)
The Void of Nul Haide (pl)
Square Extension (pl)

after show party w klubach

sobota 26.07.08

zamek Bolków

start 15.00

INLINE.SEX.TERROR
THY DISEASE
COLONY 5
1984
32CRASH
GARDEN OF DELIGHT
IN STRICT CONFIDENCE
ANNE CLARK feat. Implant
DIE KRUPPS

after show party w klubach

niedziela 27.07.08

zamek Bolków

start 15.00

XESS
RED EMPREZ
MADE IN POLAND
REAPER
SITD
CLOSTERKELLER
PATI YANG & FLYKKILLER
THE CRUXSHADOWS
DEINE LAKAIEN

after show party w klubach

DJanes & DJs - Castle Party 2008 :

DJanes:
Hellen (Gothic.ru, ru)
Copycat (Gothic.com.ua, ua)
Nathashah (Alternation.pl, pl)
Sigma (Digital Rebelll /party/, pl)
Frail (Darkbeat /party/, pl)
Ninaa-x (tbc, gb)

DJs:
Cavey Nik (Dead & Buried /party/, gb)
Thunder (Kryptorium /party/, gb)
Emmanuelle 5 (The Dead Sexy Inc., Lt-No, fr)
Khimaira (Club Inferno /party/, jp)
George P. (Toxic Thursdays /party/, Club22 /Athens/ Resident, gr)
Metalhammer (Alte Fabrik Club /Ebersbach/ Resident, de)
Alan (Schism /party/, Catch 22 /party/, gb)
Leszek Rakowski (Fading Colours, pl)
MarKucH (SINusoid Squad, pl)
Sthilmann (Mercury Radio, Electrofobia /party/, TOG /party/, pl)
Betrayal (Deathcamp Project, pl)
jacup_H (Beast of Prey /magazine/, pl)
Mirage (Electro Prague Festival, cz)
Fairyboy (Hard Cock /party/, pl/is)
Tyrant (Gothic.com.ua, ua)
Dobermann (Alternation.pl, pl)
Blackhawk (Digital Rebelll /party/, Goth’o’Mania Festival, M25 Club /Warsaw/ Resident, pl)
Jawil (Vampiriada /party/, Goth’o’Mania Festival, pl)
NachtStalker Kaneda (Afera Radio, Night of the Dancing Dead /party/, pl)
Einar (Mordfabrik /party/, Liverpool Club /Wroclaw/ Resident, pl)
Zielony (Darkbeat /party/, pl)
Angelo (d’Archangel, Mordfabrik /party/, pl)
Cute (Mordfabrik /party/, pl)
PiTer (Danse Macabre /party/, pl)
ManieK (Danse Macabre /party/, pl)
noName (Postindustry.org, pl)
AgraX (Fashion Victim /party/, pl)
Chesnokov (Gothoteka /party/, pl)
Auriar (pl)

Ceny biletów na Castle Party 2008 :

koncert Persephone (AT) w kosciele w rynku (osobny bilet - ograniczona liczba, do kupienia wyłącznie przed koncertem) - 20zł
bilet jednodniowy - 95zł (przedsprzedaż; w dniu festiwalu - 100zł)
karnet (piątek + sobota + niedziela) - 155zł (przedsprzedaż; w dniu festiwalu - 160zł)

Bilet jednodniowy i karnet uprawnia do wstępu na zamek i do festiwalowych klubów od piątku do niedzieli. (+ warm-up parties w klubach w czwartek)

Bilety są do nabycia w sklepie Eventim.

Info :

www.castleparty.com
www.myspace.com/castleparty

634
Artur rozpaczliwie próbuje odszukać piękną dziewczynę, którą widział w parku. Bierze od fotosistki serialu zdjęcia z tego dnia. Na jednej z odbitek udaje mu się odnaleźć piękną nieznajomą. Darek składa Tatianie nieoczekiwaną wizytę. Szantażuje ją i chce by wykonała dla niego specjalne "zlecenie". Dziewczyna nie chce wracać do zawodu. Konflikt między Klaudią i Mariuszem osiąga apogeum. Rozstają się.

635
Tatiana próbuje negocjować z Darkiem. Nie chce spełnić jego żądań. Darek zgadza się, ale chce jej odebrać wszystkie oszczędności. Mariusz przechowuje w szkole trefny towar. Tylko jego najbliższy przyjaciel, Cinek wie, czym właściwie on handluje. Mariusz odkrywa ze zgrozą, że został okradziony. Artur zdobywa kontakt do Edyty. Wyznaje jednak Bartkowi, że wstydzi się do niej zadzwonić. Po raz pierwszy od lat czuje tremę przed rozmową z dziewczyną. Karolinka wie, że Mariusz ukrywa jakąś tajemnicę przed rodzicami. Podejrzewa nawet, że może chodzić o narkotyki. Zaczyna szantażować brata.

636
Tatiana oddaje Darkowi wszystkie pieniądze, ten jednak nie zamierza dotrzymywać słowa. Nadal domaga się, by spełniła jego żądania. Artur spotyka się po raz pierwszy z Edytą. Próbuje zrobić na niej dobre wrażenie, ale zamiast tego kompletnie się błaźni. Artur cały czas myśli o Edycie. Nie może się pogodzić z tym, że tak haniebnie rozegrał sprawę randki.

637
Tatiana cały czas ukrywa przed Bartkiem swoje problemy. Nie ma odwagi powiedzieć mu, że jest szantażowana. Bartek nie rozumie jej zmiennych nastrojów. Mariusz mówi Pawłowi, że wpadł w poważne tarapaty. Handlował płytami i stracił cały towar. Teraz ma długi u "nieciekawych" ludzi. Artur znajduje sposób, aby zobaczyć Edytę na planie zdjęciowym. Postanawia przekupić jednego z oświetlaczy, aby zrobił sobie wolne...

638
Marysia namawia Tatianę, żeby zwróciła się do policji z prośbą o pomoc. Nie może ulegać szantażowi. Tatiana zgadza się z nią, ale idzie jednak na spotkanie z senatorem. Artur podejmuje rozpaczliwą próbę naprawy swoich relacji z Edytą. Wszystko idzie jednak na opak. Dochodzi między nimi do kolejnej kłótni. Tymczasem Paweł próbuje dogadać się z wierzycielami brata. Udaje mu się wynegocjować dłuższy termin spłaty długu.

639
Darek mówi Bartkowi, że Tatiana nigdy nie zerwała z prostytucją. Formułuje groźby pod jej adresem. Bartek jest rozczarowany i nigdy więcej nie chce widzieć Tatiany na oczy. Patryk ma podpisać oficjalne porozumienie przed małżeństwem z Veronique. Nie może jednak się zdobyć na ten ostateczny krok i zrywa rozmowy. Mariusz znajduje pracę w akwizycji. Ma sprzedawać "cudowny" sprzęt rehabilitacyjny. Paweł uważa, że będzie to dla brata prawdziwa lekcja życia.

640
Bartek kłóci się z Arturem o Tatianę. Nie może znieść tego, że przyjaciel czerpie taką satysfakcję z ich rozstania. Dochodzi do bójki. Mariusz ze wszystkich sił stara się wykazać w akwizycji. Nie udaje mu się jednak sprzedać ani jednego zestawu rehabilitacyjnego. Artur podstępem sprowadza Edytę do kawiarnii. Jego upór zostaje w końcu nagrodzony. Dziewczyna umawia się z nim na randkę.

641
Bartek odbiera swoje rzeczy od Tatiany. Dziewczyna prosi, by dał jej jeszcze jedną szansę. Bartek publicznie ją poniża. Patryk zdaje sobie sprawę, że nie może już liczyć na rodzinne pieniądze. Musi znaleźć tańsze lokum. Emilka zgadza się przyjąć go na współlokatora. Paweł postanawia znaleźć bratu jakąś proste zajęcie w straży pożarnej. Mariusz jest przekonany, że w ten sposób nigdy nie spłaci długów. Chce nadal sprzedawać pirackie płyty.

642
Marysia mówi Bartkowi całą prawdę o Tatianie. Opowiada mu także o groźbach Darka. Bartek jej wierzy, ale nie zamierza wracać do związku z Tatianą. Paweł przekonuje Marysię, że musi sobie znaleźć dodatkowe zajęcie. Chce pracować na dwóch etatach, by spłacić dług brata. Artur nie może się doczekać randki z Edytą. Po szczerej rozmowie z Amelką, dziewczyna postanawia jednak dać mu kosza.

643
Marysia uprzedza Bartka, że Tatiana zamierza na zawsze wyjechać z Polski. Bartek waha się, czy jechać na dworzec. Paweł rozpoczyna pracę w kostnicy przy myciu zwłok. Zajęcie okazuje się jeszcze trudniejsze, niż to sobie wyobrażał. Śmiałek odwiedza Emilkę w jej mieszkaniu. Przy okazji odbywa poważną, męską rozmowę z Patrykiem.

644
Kinga ma dla Przemka nietypowy prezent urodzinowy. Chce by ten poprowadził samochód Artura na pustym parkingu. Na początku niewidomy kierowca radzi sobie całkiem nieźle... Bartek prosi Tatianę o wybaczenie - zapewnia, że wybaczył jej bycie prostytutką i prosi, aby z nim została. Tatiana postanawia jednak opuścić Polskę. Patryk usilnie i bezskutecznie poszukuje pracy. Emilka podtrzymuje go na duchu.

645
Paweł musi spędzać coraz więcej czasu w swojej drugiej pracy. Marysia coraz gorzej znosi przymusową samotność. Bartek bardzo przeżywa rozstanie z Tatianą. Jego przyjaciele obawiają się, że może wpaść w depresję. Przemek trafia do szpitala po wypadku. Nikt nie potrafi zrozumieć, dlaczego samochód prowadził niewidomy kierowca. Mama Przemka dowiaduje się o całej sprawie.

646
Bartek nie chce dłużej rozpaczać po Tatianie. Zamierza zmienić swoje życie i stosunek do kobiet. Postanawia być cynicznym podrywaczem, takim jak Artur. Marysia odkrywa, że Paweł pracuje przy myciu zwłok. Czuje się oszukana. Chce wiedzieć, dlaczego ją okłamał. Mariola znajduje u Mariusza spory plik pieniędzy. Próbuje wyjaśnić sprawę z Pawłem. Ten okłamuje matkę, by nie wydać brata.

647
Artur i Patryk postanawiają nauczyć Bartka sztuki podrywania. W czasie ich "wykładu" Bartek zdaje sobie sprawę, jak wielkie ma zaległości w tej dziedzinie. Mama Przemka robi wszystko, by poróżnić swojego syna z Kingą. Jej strategia zaczyna przynosić rezultaty. Mariusz zarabia coraz większe pieniądze, sprzedając pirackie płyty. Chce rzucić pracę w straży pożarnej, ale Paweł mu na to nie pozwala.

648
Przemek i Kinga orientują się, że padli ofiarami intryg Lidii. W obecności Żukowskich demaskują matkę Przemka i wszystkie jej kłamstwa. Bartek za radą kolegów postanawia szlifować swój warsztat podrywacza. Kolejne próby rozmów z dziewczynami kończą się jednak niepowodzeniem. Paweł ma obsesję na punkcie sterylności swoich dłoni. Zapach prosektorium go nie opuszcza. Marysia usiłuje go uspokoić.

649
Przemek rozmawia z lekarzem o wynikach swoich badań. Okazuje się, że okulista ma dla niego zaskakujące wieści... Mariusz chce naprawić swoje relacje z Klaudią. Dowiaduje się, że dziewczyna od pewnego czasu ma nowego narzeczonego. Jest zrozpaczony. Artur przypadkiem spotyka Edytę na mieście. Jak zwykle zaczynają się kłócić. Tym razem spór prowadzi do nieoczekiwanych kłopotów.

650
Przemek dowiedział się od lekarki, że jest szansa na odzyskanie wzroku. Postanawia nie mówić o tym Kindze. Nie chce jej dawać fałszywej nadziei. Mariola ma pretensje do Pawła, że zmusza młodszego brata do pracy. Paweł nie może się bronić, bo nie chce mówić matce o długach Mariusza. Artur całuje się z Edytą. Chociaż to wszystko, na co może u niej liczyć, Artur od dawna nie był tak szczęśliwy.

651
Kinga dowiaduje się, że Przemek może odzyskać wzrok. Choć szanse na operacje nie są stuprocentowe, dziewczyna dzieli się swoją radością z całym otoczeniem. Mariusz spłaca swój dług u Wieśka. Przy okazji orientuje się, że został oszukany. Nie zamierza więcej zajmować się nielegalnym handlem. Stephanie (w tej roli po raz pierwszy w serialu: Magda Margulewicz) jest wyraźnie zainteresowana Bartkiem. Ten nie potrafi znaleźć sposobu, by pozbyć się natarczywej dziewczyny.

652
Przemek dowiaduje się, że mógłby przystąpić do operacji przeszczepu rogówki. Zabieg przekracza jednak jego możliwości finansowe. Mariusz boi się przyznać Pawłowi, że spłacił dług. Paweł bardzo ciężko pracował, by oddać te pieniądze za niego. Emilka postanawia pokazać Patrykowi swoje rodzinne gospodarstwo. Praca przy zwierzętach okazuje się dla niego nie lada wyzwaniem.

653
Kinga błaga matkę Przemka, by pomogła zdobyć pieniądze na jego operację. Lidia stawia twardy warunek. Przemek musi o to poprosić. Mariusz nie może oddać pieniędzy, które dostał od Pawła, bo wtedy poświęcenie jego starszego brata straciłoby sens. Postanawia wydać je na jakiś szlachetny cel. Stosunki Artura i Anny (kierowniczki produkcji serialu, w którym gra) ulegają drastycznemu pogorszeniu. Anna jest zazdrosna o Edytę.

654
Patryk informuje Janusza, że wybrał już kandydatkę na żonę. Chce wziąć ślub z Emilką Pałkowską. Kinga uważa, że zachowanie Przemka jest dziecinne. Według niej odrzuca pomoc rodziny tylko z powodów ambicjonalnych. Bartek nie ma pomysłu jak pozbyć się Stephanie. Dziewczyna nie rozumie jego sugestii.

655
Bartek, aby pozbyć się Stephanie, kłamie, że jest homoseksualistą. Dziewczyna chce, by jej to udowodnił... Emilka nie może dłużej ukrywać tajemnicy. Mówi rodzicom Mariusza o tym, że chłopak handluje nielegalnym oprogramowaniem. Wiktor demaskuje Mariusza. Przemka nie stać na operację wszczepienia implantu rogówki. Kinga próbuje zebrać pieniądze wśród przyjaciół. Nikt jednak nie dysponuje taką kwotą.

656
Artur nie może zrozumieć, dlaczego Edyta znowu się do niego dystansuje. Próbuje z nią porozmawiać, ale to tylko pogarsza sytuację. Edyta zaczyna prowadzić pewną grę... Wiktor wie, że Mariusz handlował nielegalnymi płytami. Postanawia jednak nie mówić o niczym Marioli. Kinga próbuje uzyskać pomoc dla Przemka od fundacji charytatywnych. Mariusz chce się jakoś odwdzięczyć Pawłowi. Postanawia spłacać dług wobec brata, wykonując różne prace domowe, ale Paweł wcale nie jest tym zachwycony.

657
Artur bardzo się męczy, usiłując rozwiązać zagadkę, postawioną przez Edytę. Wreszcie udaje mu się znaleźć właściwą odpowiedź, w nagrodę dziewczyna łaskawie pozwala się zaprosić na kolację. Artur jest potwornie stremowany przed kolacją z Edytą. Na domiar złego okazuje się kompletnym nieudacznikiem w kuchni. Musi wymyślić plan awaryjny. Przemek nie chce pomocy z fundacji charytatywnych. Uważa, że inne osoby bardziej zasługują na wsparcie. Mariusz dowiaduje się, że Klaudia ma nowego chłopaka. Jest zdruzgotany.

658
Janusz ma dość bezczynności Patryka w sprawie ślubu. Postanawia rozmówić się z Emilką. Z osłupieniem dowiaduje się, że dziewczyna nadal nie ma rozwodu. Paweł wybiera się z przyjaciółmi do klubu potańczyć. W trakcie wieczoru Marysia zyskuje nowego adoratora. Manuel (w tej roli po raz pierwszy w serialu: Wojciech Medyński) jest instruktorem salsy i właścicielem szkoły tanecznej. Jest Polakiem kubańskiego pochodzenia i typem latynoskiego macho, który potrafi łamać kobiece serca, Paweł nie potrafi więc ukryć zazdrości. Podczas tej imprezy Artur przedstawia znajomym Edytę, swoją nową dziewczynę.

659
Janusz uważa, że ślub Patryka z Emilką jest niemożliwy. Nawet nie wiedzą, gdzie przebywa Andrzej i czy kiedykolwiek udzieli jej rozwodu. Na trop Andrzeja trafia adwokat Adriana Skalskiego. Odnajduje go w obskurnej knajpie w stanie alkoholowego zamroczenia. Tymczasem Marysia postanawia zapisać się na kurs tańca prowadzony przez Manuela. Paweł wyraża kategoryczny sprzeciw.

660
Kierowniczka produkcji nie zgadza się na nowy samochód i kontrakt reklamowy Artura. Ten uważa, że Anna postępuje tak wyłącznie z osobistych pobudek. Przemek mówi Kindze o pomyśle na reality show. Byłby to niecodzienny sposób na znalezienie dawcy rogówki. Kinga ma wątpliwości moralne. Paweł idzie się zapisać na kurs tańca razem z Marysią. Nie potrafi jednak ścierpieć konkurencji w postaci przystojnego instruktora - Manuela.

661
Artur zabiera Edytę na przejażdżkę swoim nowym samochodem, na dziewczynie nie robi to jednak wrażenia. Dochodzi między nimi do poważnej kłótni. Patryk w końcu się przełamuje i oświadcza Emilce. Dziewczyna wybucha płaczem. Uważa, że Patryk bawi się jej uczuciami. Andrzej budzi się w drogim hotelu. W jego pokoju zjawia się Robert, aby złożyć mu propozycję.

662
Matka Przemka obiecuje mu pieniądze na operację wzroku. Stawia jednak jeden warunek. Syn musi rozstać się z Kingą... Patryk dochodzi do wniosku, że przed oświadczeniem się Emilce musi zadbać o oprawę wieczoru. Postanawia urządzić elegancką kolację. Przemek orientuje się, że matka zmieniła zamki w jego mieszkaniu. Musi prosić Żukowskich o nocleg. Mariusz i jego siostra muszą sobie radzić bez rodziców. Karolinka uważa, że jest to świetny moment na "dziewczyńską" imprezę. Mariusz jest innego zdania.

663
Marek jest zaskoczony, gdy dowiaduje się, że Przemek wprowadził się do ich mieszkania. Ma pretensje do żony i córki, że postawiły go przed faktem dokonanym. Paweł nie potrafi poradzić sobie z zazdrością, obserwując Marysię i Manuela razem. Andrzej przyjeżdża do Wadlewa, aby spotkać się z teściem. Pragnie za wszelką cenę odzyskać serce Emilki.

664
Emilka chce wiedzieć, dlaczego Patryk jej się oświadczył. Jego lakoniczna odpowiedź jest dla niej dowodem, że wcale jej nie kocha. Paweł postanawia nauczyć się lepiej tańczyć. Artur zgadza się być jego instruktorem, chociaż sam też ma poważne kłopoty. Obawia się, że Edyta obraziła się na niego śmiertelnie, a bardzo mu na niej zależy.

665
Żukowscy zastanawiają się, w jaki sposób mogą pomóc Przemkowi. Kinga chce nawet zaciągnąć kredyt pod zastaw mieszkania. Paweł przekonuje Artura, żeby zapisał się z Edytą na kurs tańca. Przyjaciel nabiera pewności, że w ten sposób uda mu się wreszcie przełamać opory Edyty. Na wszelki wypadek postanawia się również wesprzeć "nauką" i kupuje przez Internet feromony. Karolina przyprowadza do domu kolegę ze szkoły. Mariusz, jako tymczasowy opiekun siostry, postanawia przeprowadzić z Cyprianem poważną rozmowę.

666
Przemek dowiaduje się, że Żukowscy są gotowi zastawić mieszkanie, by mu pomóc. Jest naprawdę poruszony takim dowodem bezinteresownej życzliwości. Tymczasem Patryk nie potrafi przełamać się i wyznać Emilce, że ją kocha. Zbliża się moment operacji Przemka. Wtedy okazuje się, że jej przeprowadzenie jest zbyt ryzykowne. Przemek ma alergię na jeden ze składników środka znieczulającego.

667
Emilka przekonuje się, jak wrażliwym człowiekiem jest Patryk. Nie potrafi go dłużej podejrzewać o niecne zamiary. Spędzają ze sobą upojną noc. Marysia dowiaduje się o męskiej rozmowie Pawła i Manuela. Dochodzi do wniosku, że zazdrość Pawła jest chorobliwa. Artur chce zapomnieć o Edycie i podrywa w kawiarni inną piękną dziewczynę. Wieczór kończy się jednak kłótnią. Artur nie może przestać opowiadać o swoich miłosnych rozterkach.

668
Śmiałek postanawia wystąpić w roli mediatora między Emilką i jej mężem - ma w tym zresztą ukryty cel. Emilka jest przerażona niespodziewaną wizytą Andrzeja. Mimo ryzyka, Przemek decyduje się na operację wzroku. Kinga nie potrafi ukryć swojego niepokoju. Patryk ma wyrzuty sumienia, że okłamuje Emilkę. Opowiada Arturowi jak wyglądały zaręczyny.

669
Przemek zostaje zabrany na operację. Jest pełen optymizmu i wierzy, że odzyska wzrok. Anna znajduje sposób, by się zemścić na Arturze. Pod byle pretekstem zwalnia z pracy Edytę. Adwokat Adriana Skalskiego wywiera presję na Andrzeja. Za wszelką cenę chce powstrzymać Emilkę od wzięcia śluby z Patrykiem.

670
Przemek budzi się po operacji. Wbrew zaleceniom lekarzy zdejmuje opaskę z oczu. Wpada w panikę, że zabieg zakończył się niepowodzeniem. Artur czyni przygotowania do "upojnej nocy" z Edytą. Dziewczyna zjawia się na umówione spotkanie, zachowuje się jednak zaskakująco. Patryk prosi Śmiałka o rękę jego córki. Marian nie ukrywa swojej niechęci. Jest przekonany, że Patryk nie będzie potrafił zapewnić utrzymania Emilce.

671
Przemek wraca do siebie po operacji. Spełniło się jego największe marzenie. Odzyskał wzrok. Andrzej przekonuje Emilkę, by nie składała pozwu o rozwód. Roztacza przed nią wizję świetlanej przyszłości. Mówi o tym jak wzbogacił się dzięki pewnemu biznesowi. Paweł jest obsesyjnie zazdrosny o instruktora tańca Marysi. Prosi Artura, by go informował, gdyby Manuel próbował podrywać Majkę.

672
Emilka podtrzymuje decyzję o ślubie. Andrzej deklaruje, że nigdy nie da jej rozwodu. Patryk boi się, że może to zniszczyć wszystkie jego plany. Przemek obiecuje rodzicom Kingi, że postara się jak najszybciej oddać dług. Nie może się nacieszyć odzyskanym wzrokiem. Manuel daje Pawłowi w prezencie gitarę. Marysia uważa, że należy to potraktować jako gest pojednania. Paweł nie jest tego taki pewien.

673
Przemek chce podziękować sympatycznej okulistce za pomoc. Razem z Kingą wybiera się w tym celu do kliniki. Patryk namawia Emilkę, by już teraz zapisali się na ślub w urzędzie. Dziewczyna jednak psuje jego misterny plan. Pytana przez urzędniczkę przyznaje, że nie ma jeszcze rozwodu. Paweł usiłuje zdobyć dowody nieuczciwości Manuela. Prowadzi prywatne śledztwo.

674
W szpitalu Kinga zastaje swojego chłopaka w dość niedwuznacznej sytuacji. Edyta zgadza się zostać na noc u Artura. Ku jego rozczarowaniu wymaga na nim obietnicę, że "do niczego nie dojdzie". Paweł nabiera coraz większych podejrzeń, co do Manuela. Jest przekonany, że przystojny instruktor tańca fałszuje swoją biografię.

675
Kinga nie może przebaczyć Przemkowi, że całował się z inną dziewczyną. Każe mu się wynosić z mieszkania. Patryk dowiaduje się, że sprawa rozwodowa Emilki może potrwać kilka miesięcy. Janusz nie wpada jednak z tego powodu w panikę - zna sposoby na "przyśpieszenie" rozprawy. Przemek prosi Artura, by wstawił się za nim u Kingi. Artur nie potrafi jednak ukryć niechęci, jaką do niego czuje.

676
Między Przemkiem i Arturem dochodzi do bójki. Marysia demaskuje Manuela. Ten przyznaje, że tak naprawdę nazywa się Marian i pochodzi z Radomia. Opowiada jej rzewną historię swojego życia. Janusz próbuje przekupić Andrzeja, by nie utrudniał Emilce rozwodu. Andrzej unosi się honorem i odrzuca propozycję.

677
Odbywa się pierwsza rozprawa rozwodowa Pałkowskich. Andrzej dobitnie przekonuje się, że jest na straconej pozycji. Przemek wie, że stracił największą miłość swojego życia z własnej winy. Postanawia wyjechać z Wrocławia. Edyta przekonuje Artura, że życie we wstrzemięźliwości seksualnej może być bogatsze i bardziej interesujące. Nie chcąc jej stracić, Artur zgadza się na przymusową ascezę.

678
Kinga jest pewna, że Manuel nie oprze się jej urokowi. Edyta ma wątpliwości. Dziewczyny zakładają się, która pierwsza poderwie przystojnego tancerza. Do szkoły Mariusza zostaje przeniesiona Agnieszka "Salupa" (w tej roli po raz pierwszy w serialu: Aleksandra Hamkało). Relacje między nią a Mariuszem od pierwszego spotkania są bardzo wrogie. Córka znienawidzonej przez Mariusza nauczycielki chemii, Salupa już spotkała się z Mariuszem w przeszłości. Razem chodzili do szkoły podstawowej. Wtedy Agnieszka okrutnie naśmiewała się z tego, że Mariusz jest z domu dziecka. Nie pozostał jej dłużny... Patryk nie potrafi dłużej okłamywać Emilki. Postanawia wrócić do Stanów Zjednoczonych.

679
Artur odkrywa, że Edyta miała w przeszłości rozbierane sesje zdjęciowe. Emilka jest zdenerwowana swoim występem przed znajomymi ze studiów. Na domiar złego w restauracji pojawia się Andrzej i zachowuje impertynencko. Edyta wygrywa zakład z Kingą. Choć ucieka się do podstępu, udaje się jej osiągnąć swoje cele. Całuje się z Manuelem...

680
Artur nie potrafi opanować swojej zazdrości. Edyta chce się z nim rozstać. Artur boi się, że Edyta nigdy mu nie przebaczy. Mariusz jest załamany, że będzie musiał tańczyć z Agnieszką na studniówce. Próbuje się od tego za wszelką cenę uchylić.

681
Patryk chce prosić Andrzeja, by trzymał się z daleka od Emilki. Ale rozmowa obu mężczyzn przeradza się w bijatykę. Andrzej doznaje poważnego urazu. Patryk mówi Emilce, że zabił jej byłego męża. Razem z Emilką dochodzą do wniosku, że nie pójdą na policję. Muszą się pozbyć ciała... Kinga jest gotowa służyć za mediatora i załagodzić spór między Arturem a Edytą. W związku z tym opracowuje razem z Arturem pewien sprytny plan...

682
Emilka i Patryk postanawiają pozbyć się ciała Andrzeja w lesie. Mariusz niezbyt dobrze radzi sobie w tańcu na studniówce. W trakcie poloneza powoduje tak niefortunny wypadek, że jego partnerka, Spinka, łamie nogę. Artur próbuje pokazać Edycie, że on także potrafi być romantyczny. Edyta nie nabiera się jednak na ten jego nowy wizerunek. Zarzuca mu hipokryzję. Czy to już koniec ich związku?

Artur Marek Wójtowicz
CO ŁĄCZY JOSEPHA SMITHA Z MASONERIĄ?

Przed kilkoma dniami po przeanalizowaniu Księgi Mormona zauważyłem wiele zbieżności jakie jawią się między środowiskami mormońskimi, a środowiskami masońskimi. W niniejszym artykule pragnąłbym przedstawić pewne fakty, które mogą zmobilizować czytelnika do głębszej analizy tego zagadnienia.

Po przestudiowaniu życiorysu Smitha zacząłem zastanawiać się dlaczego założyciel mormonów za wszelką cenę starał się doszukać korzeni w starożytnym Egipcie. Liczne opisy powstawania Księgi Mormona przytaczają zdarzenie jakoby Smith miał przetłumaczyć wspomnianą pracę z języka staro — egipskiego. Lecz z drugiej strony wielu Religioznawców i Religiologów przytacza tezę, jakoby ten język nie istniał.

Smith szukał korzeni swojej nauki w starożytnym Egipcie, tymczasem zdaniem Karla Heinza Zunnecka masoneria też do tego zmierza. Jego zdaniem Wolnomularstwo Egipskie jest stawiane w masonerii na pierwszym miejscu i ono też winno być odpowiedzialne za Loże całego świata.1

Internationales Freimauer Lexikon podaje nam tymczasem informację, że Young i Hyrum Smith byli twórcami Wielkiej Loży Masońskiej w Nauvoo2, zaś Joseph już od 1842 r. był wolnomularzem3.

Szukając podstaw do ugruntowania nowej religii w środowisku staro-egipskim Smith zakupuje starą mumię w 1835 r. Następnie przekazuje ludowi informację jakoby z papirusów przetłumaczył pod natchnieniem Ducha Świętego Księgę Abrahama. A jak było naprawdę?. W 1835 r. niejaki Michael Chandler z Nowego Jorku wraz z wystawą mumii egipskich podróżował po okolicznych stanach, udostępniając podziwianie tych eksponatów za... drobną odpłatą. Kiedy przebywał w Kirtland, Joseph zakupił od niego jedną mumię, po czym ogłosił ludowi, iż posiada teksty Księgi Abrahama. W 1967 r. w/w papirusy znalazły się w Metropolitan Museum w Nowym Jorku. Egiptolodzy stwierdzili, iż papirusy Smitha nie maję nic wspólnego z Abrahamem, a jedynie przedstawiają tekst instrukcji pogrzebowych.4

Powstanie ruchu mormońskiego w XIX wieku w Stanach Zjednoczonych było związane z rodzeniem się licznych sekt i chaosem przez nie spowodowanym5. Angielska historyczka Frances Yates wysuwa retoryczne pytanie, które można by również odnieść do twórczości Smitha: "...gdzie znajdziemy podobną kombinację(...) imaginatywnej więzi z religią i symbolizmem Egipcjan? Jedyną odpowiedzią na to pytanie, jaką mogę sobie wyobrazić - w wolnomularstwie...". Elżbieta Jagielnicka twierdzi, że u podstaw masońskiej symboliki legła religia starożytnego Egiptu, połączona z elementami manicheizmu, okultyzmu i spirytyzmu. Większość teorii wywodzących się z tych nurtów można odnaleźć w teologii mormońskiej.6

Ciekawie również na ten problem zapatrywał się O' Dea: "...Ponieważ on sam [Smith] nie miał żadnego odpowiedniego przygotowania religijnego ani liturgicznego nie zawahał się sięgnąć po sekretne rytuały masońskie, aby wśród nich znaleźć elementy kultu. Z łatwością przekonać swoich naśladowców, że rytuał masoński był skorumpowaną formą starożytnego ceremoniału kapłańskiego, który teraz został odnowiony..."7.

Masoneria rozwijająca się w Stanach Zjednoczonych miała dość specyficzny charakter. Na "starym kontynencie" stanowiła ona twór obcy w społeczeństwie i była niczym implant na ciele dobrze funkcjonującego organizmu państwowego. Natomiast w przypadku Stanów Zjednoczonych wolnomularstwo było elementem, który od samego początku konstytuował nowe społeczeństwo8. Staje się to bardziej zrozumiałe, gdy uświadomimy sobie, że mówiąc o Kościele Jezusa Chrystusa... mamy do czynienia z religią rdzennie amerykańską, nieodłącznie związaną z tym państwem. Również można dostrzec podobieństwo teorii Smitha z masońskimi wypowiedziami, że to szatan jest Bogiem, który miał nauczyć Ewę sekretów mogących zmienić człowieka w Boga9. Żyjący w XIX wieku Wielki Mistrz Albert Pike10 już w 1889 r. głosił, że "...Lucyfer jest bogiem, na nieszczęście Adonaj (tj. Jehovah, czyli "Bóg żydowski") jest także Bogiem. Absolut może istnieć jedynie pod postacią dwóch bóstw..."11. Być może, na podstawie tych teorii Smith stworzył historię o dwóch braciach "Bogach": Jezusie i Lucyferze. Ten twórca palladyzmu działał bowiem jako Wielki Mistrz na terenie stanów północnych.

Loża z Nauvoo w październiku 1844 r. przekształciła się w "Winkeloge". Internationales... podaje również, że obrzędy dotyczące np: kapłaństwa Melchizedeka, jakich dokonywano w Nauvoo, były oparte na pięciu punktach braterstwa (por. IFL s. 1063 - 64). Wielka Loża z Utah powstała w 1866 r. z Wielkiej Loży Nevada. Formalnie do życia powołały ją w 1872 r.: Argenta z Kolorado, Wielka Loża Wasatch z Montany i Wielki Mistrz z Kansas (por. IFL s. 1375).12

Spójrzmy zatem jeszcze na kilka innych zbieżności jakie mogą się jawić między mormonami a masonami:

1. Chrzest umarłych

Jak podaje "Doktryna" z 27 października 1838 r., gubernator stanu Missuori Liburna W. Boggs, nie pozostawiając żadnej alternatywy mormonom, wydał nakaz wytępienia wszystkich wyznawców Kościoła Jezusa Chrystusa....13 Tak więc Smith niczym Abram (por. Rdz 12, 1) wyruszył do kraju, który Pan mu wskazał. Tym razem był to stan Illinois. Widzimy więc, że nową Ziemią Obiecaną staje się Nauvoo (leżące na terenie dawnej wioski Commerce). Tam też Pan nakazał wybudowanie domu dla pielgrzymów oraz świątyni "o wzorze iście salomonowym14". Budowa nowego Domu Bożego staje się niezbędna, gdyż na całej ziemi nie ma - jak mówi Pan - miejsca, gdzie mogliby zostać ochrzczeni umarli.15

Bogdan Ferdek opisując wyznawców montanizmu powołuje się na słowa, które mogą ukazać pewne podobieństwo z mormonami: "...chrzczą umarłych, tajemnicę celebrują publicznie, swoją mieścinę Pepuzę nazywają Jeruzalem...16". Różnica polega tylko na tym, iż w XIX wieku Frygijską17 Pepuzę zastąpiono Salt Lake City.

2. Poligamia

Jest to niewątpliwie dla wielu czytelników „pikantny” temat. Teoretycznie mormoni zrezygnowali z poligamii, jednakże również dziś według statystyk amerykańskich co trzeci mormon ma więcej niż jedną żonę. Mormoni twierdzą, że poligamia przez nich wyznawana jest głęboko zakorzeniona w ich teologii. Cała bowiem Trójca Święta uprawiała wielożeństwo. Pomijam tutaj fakt, że znając teologię mormońską, trudno jest w niej się dopatrzyć istnienia Trójcy Świętej. Po dokładniejszej analizie można by się pokusić o stwierdzenie istnienia Triady. Ale nie chciałbym tutaj zbaczać z tematu. Niewątpliwie Poligamia mormońska jest powiązana z politeizmem wyznawanym przez Smitha. A tymczasem tezy dotyczące politeizmu były również głoszone przez masonerię anglosaską: "...Nic nie może przeszkadzać człowiekowi wierzyć również w jednego czy więcej niższych bogów, pod warunkiem, że uznaje on jednego najwyższego Boga..."18. W dalszym logicznym rozumowaniu można by się doszukać w teologii mormońskiej gnostycznych idei prowadzących do New Age. A przecież istotą masonerii jest gnoza, zaś samo wolnomularstwo głosi, że człowiekiem może być Bogiem. Już "brat" Mouthaan twierdził, że "...my jesteśmy Bogiem..."19.

3. Gesty, znaki i rytuały

Tajemne znaki masonerii, gesty i symbolika mormonów. Być może właśnie tutaj można dostrzec pewne podobieństwo między tymi dwoma organizacjami? Karl - Heinz Zunneck w swojej pracy „Die geheimen Zeichen und Rituale der Freimaurer” w znacznym stopniu przybliża nam tajemniczą symbolikę masonerii. My również postaramy się spojrzeć na nią pod pewnym kątem. Na samym początku swojej pracy Zunneck stara się uzasadnić dlaczego być może Smith za wszelką cenę starał się udowodnić, że jest potomkiem Chrystusa. Być może dlatego, że niektóre odłamy masońskie starały się udowodnić, że sam Jezus był masonem20. Na dalszych stronicach jego pracy możemy przeczytać na temat działalności masonerii na terenie Stanów Zjednoczonych i Anglii. A także powiązań masonerii angielskiej z egipską21. Nie jest żadną tajemnicą, że siedziba mormonów w Salt Lake City jest jednocześnie lożą masońską. Ciekawym może również pozostawać fakt, że masoneria ubiera się w rytualne fartuszki, zaś bardziej wtajemniczeni mormoni noszą rytualne koszule z symboliką. Masoni opierają się na legendzie o mistrzu Adonhiramie który podobnież zbudował świątynię Salomonową, zaś ideałem Smitha było wybudowanie nowej świątyni salomonowej na terenie USA22. Samo objawienie jakie otrzymał Smith w lesie budzi pewne wątpliwości jeżeli mamy świadomość, że drzewa i lasy odgrywają w symbolice masońskiej dość istotną rolę.23

Zunneck w dziale dotyczącym symboliki masońskiej ukazuje nam ciekawe informacje dotyczące symboliki masońskiej w godłach narodowych: Argentyny, Antiugi i Barbudy, wysp Bahama, Brazylii i Związku Radzieckiego. Prawie wszystkie z wymienionych państw znajdują się na terenie Ameryki Łacińskiej, gdzie „bujnie” rozkwita ruch mormoński24. Gesty obrzędowe mormonów zdaniem wspomnianego autora niczym nie różnią się od masońskich25. I na zakończenie swych rozważań znajdujemy wniosek, o istocie tytułu Patriarchy w środowisku masońskim26. Zdaniem mormonów identyczny tytuł otrzymał od samego „Boga” Hyrum Smith, który nota bene sam był masonem i twórcą Winkelloge.

Zakończenie

Mistrzowski budowniczy świata27, jak nazywają Boga mormoni, pozostawia nam wiele pytań i wiele niepewności. Bóg w wydaniu mormońskim daje nam ich jeszcze więcej. O kontaktach masonerii z mormonami nie trzeba już nikogo przekonywać. Pozostaje jedynie pytanie w jakim stopniu mormonizm jest skoligacony z masonerią. Jeśli jego założyciele należeli do lóż masońskich w XIX wieku lub byli ich twórcami. Kolejnym pytaniem może być rola jaką odgrywa mormonizm w XXI wieku. Czy nie jest jego celem przypadkiem werbunek do nowych lóż jaki mają Rotarianie ?
Przypisy

1Karl Heinz Zunneck, Die geheimen Zeichen und Rituale der Freimauerer, Rottenburg 2002 s. 83.

2Por. Internationales Freimauer Lexikon, Wien 1932 s. 1732.

3Tamże s. 1468.

4Zob. Josh Mc Dowell, Don Stewart, Oszukani, Lublin 1994, s. 63 - 64.

5Por. Osvaldo D. Santagada, dz. cyt., s. 83 - 84.

6Por. N. Wójtowicz, Wielki... , dz. cyt., s. 109 - 110. E. Jagielnicka, Symbol w wolnomularstwie wczoraj i dziś, w: N. Wójtowicz (red.), Sztuka Królewska. Historia wolnomularstwa na przestrzeni dziejów, Wrocław 1997, s. 6.

7Por. Osvaldo D. Santagada, dz. cyt., s. 66, za: O' Dea, The Mormons, University of Chicago Press 1957, s. 57.

8Szerzej na ten temat zob. N. Wójtowicz, "Sztuka Królewska" głów nie koronowanych, w: Rojalista - Pro Patria, nr 1(30), luty - maj 2000, s. 12.

9Por. B. Kiernicki, Masoneria. Materiały Wydziału Szkolenia Politycznego Zarządu Głównego Zjednoczenia Chrześcijańsko - Narodowego, Zeszyt 16, Warszawa 1993, s. 8. Lucyfer w konsekwencji logicznego myślenia musi być również uważany przez mormonów za Boga, skoro (w ich teoriach) był bratem Jezusa. Nie należy przy tym zapominać, że w wolnomularstwie Wielki Mistrz otrzymuje tytuł "doskonałego" po uznaniu Lucyfera za bóstwo równe Bogu Ojcu. Por. F. Eger, Żydzi i masoni we wspólnej pracy, Warszawa 1998, s. 88 - 90.

10Albert Pike (1809 - 1891) zajmował się czarną magią lucyferiańską. Początkowo swą działalność prowadził w kręgach obrządku szkockiego. Spośród stanowisk, jakie piastował można wymienić: Wielkiego Suwerennego Komandora Rady Najwyższej Trzydziestego Trzeciego stopnia - Rady Matki Świata, oraz Najwyższego Arcykapłana Masonerii Uniwersalnej. Zob. Krzysztof Kulkowski, Destrukcja wartości religijno - moralnych w założeniach ideowych wolnomularstwa w świetle polskiej literatury przedmiotu (praca magisterska, napisana na UKSW w Warszawie), Warszawa 2001, s. 69.

11Por. P. B. Günther, Szatan, największy wróg człowieka, Wrocław 1991, s. 269.

12Szerzej na temat powiązań mormonów z masonerią, zob. Die Endowment - Zeremonie (aiwpa); Die Tempelkleidung (aiwpa); James David, Earl LDS Endowment Kirtland, 1996 (aiwpa); Mormon Connection to Masonry (aiwpa); James David, LDS Endowment and Masonic initiation, 1996 (aiwpa); artykuł Masonry and Mormonism z: New Age z kwietnia 1905 r. (I część) i z czerwca 1905 r. (II część); Przywrócona Prawda, b. m. w. 1999, s. 69. Zainteresowanych szybkim rozwojem loży masońskiej w stanie Utah i powiązań mormonów z masonerią odsyłam do literatury specjalistycznej, z którą warto jest się zapoznać: Samuel H. Goodwin, Mormonism and Masonry. A Utah Point of View, Salt Lake City 1921; Michael W. Homer, Masonry and Mormonism in Utah 1847 - 1984 w: Journal of Mormon History vol. 18, no. 2, Fall 1992, s. 57 - 96; Robin L. Carr, Freemasonry and Nauvoo, b. m. w., 1989; Rozdział 6. Joseph Smith and Masonry w: Kerry Ross O 'Boran, Lisa Lee O' Boran, The Window's Son: The Esoteric History of the Profet Joseph Smith and the Origin of Mormonism, Salt Lake City 1997 - jest limitowaną edycją w nakładzie 110 egzemplarzy ręcznie numerowanych; Don J. McDermott, Joseph Smith and the Treasure of Hiram Abiff "The Cryptic Scholar", Winter/Spring 1991, s. 40 - 50; Mervin B. Hogan, Freemasonry and Utah's Perpetual Problem, 22 august 1992, mps. Maszynopis można odnaleźć Bibliotece Wielkiej Zjednoczonej Loży Anglii (BUGLoE ) pod sygnaturą UU75HOGfol.

13Zob. Wprowadzenie do 124 Rozdziału Nauki i Przymierza.

14Por. Nauki i Przymierza 124, 26 - 28.

15Mormoni wierzą w możliwość chrztu za umarłych o którym mówił Apostoł Narodów (1 Kor 15, 29). Jednak należy zauważyć, że autor Listu do Koryntian nie pisze: ja chrzczę, czy też my chrzcimy za umarłych, lecz wyraźnie widnieje tam zaimek oni. Tak więc św. Paweł mówi wyraźnie o jakiejś grupie przebywającej poza chrześcijaństwem. Dlaczego więc mormoni zaczęli przyjmować praktyki pogańskie z pierwszych wieków? Opis ceremonii chrztu za zmarłych można znaleźć w NiP 128, 1 - 21.

16Por. Bogdan Ferdek, dz. cyt., s. 182 (za: A. Bober, Asceza - uczłowieczenie czy odczłowieczenie w świetle źródeł chrześcijaństwa, Lublin 1985, s. 114).

17Por. Tomasz Skibiński, Miejsce i rola Apokalipsy św. Jana w początkach millenaryzmu chrześcijańskiego, w: Communio 20 (2000) 4, s. 40.

18Por. Norbert Wójtowicz, Wielki Artchitekt Wszechświata... , dz. cyt... , s. 25.

19Por. N. Wójtowicz, Wielki Architekt Wszechświata, Wrocław 1999 s. 101.

20Karl - Heinz Zunneck, Die geheimen Zeichen und Rituale der Freimaurer, Rottenburg 2002 s. 65.

21Ibidem s. 84 - 85.

22Ibidem s. 190 - 191.

23Ibidem s. 227.

24Ibidem s. 213, 223 - 225.

25Ibidem 212.

26Ibidem s. 232.

27Przesłanie od Rady Prezydenta Kościoła w: Liahona z października 1999.